1- hipertansiyon

2- kolestrol yüksekliği

3- sigara içimi

4- diabet

5- aile hikayesi

6- yüksek yaş

7- obezite

8- uyku apnesi

9- hareketsiz-sporsuz yaşam

Karotis (boyun şah damarı) arter darlıkları sıklıkla sinsice belirti vermeden ilerler ve ancak ileri darlıklarda inme-geçici iskemik atak ile kendisini belli eder. Kol ve bacaklarda ani gelişen güç kaybı, konuşmada ve anlamada zorlanma, bulanık görme, mide bulantısı ve denge kaybı gibi durumlar karotis arter darlıklarının neden olduğu inme-geçici iskemik atakta görülebilen durumlardır. Hastalar inme durumunda genellikle doktora başvuruyor ancak geçici iskemik ataklar en fazla 24 saat içinde kendiliğinden gerilediği için çoğunlukla hastalar tarafından ihmal edilmektedir. Yukarda bahsettiğimiz nörolojik yani sinirsel anormalik yaşandığında, bu durum geçici olsa dahi doktora başvurulması gerekir.

Karotis darlığında inme-geçici atak geçirmeden teşhis etmek de mümkündür. Özellikle bilinen kalp hastalığı olan, yukarda belirttiğimiz risk faktörlerine sahip kişilere yapılacak dopler inceleme ile karotis darlığı hakkında büyük oranda bilgi sahibi olunabilir. Tomografi veya MR ile elde olunacak anjıo görüntüleri de tanıda bize ciddi bilgiler sağlar. Hastalığın tespitinden sonra tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi gerekiyor. Karotis arter darlıklarının tedavisinde temel amaç kişiyi inmeden korunmaktır. Damar darlığı hafif-orta derecede tespit edildiyse yapılması gerekenler:

1- Hayat tarzını değiştirmek: sigarayı bırakma, kilo vermek, beslenme alışkanlıklarını değiştirme, alınan tuz miktarını azaltma ve düzenli egzersiz. Hastalığın oluşmasında da etkin olan bu faktörleri kontrol altına almak tedavinin en önemli unsurlarındandır.

Karotis darlığı ciddi derecede ise kan akımı önündeki engeli kaldıracak diğer yöntemleri kullanmak gerekiyor;

1- Karotis endarterektomi, yani cerrahi olarak boyunda yapılan kesi ile damara ulaşarak damarın açılıp içindeki tıkanıklığa neden olan kireçlenmelerin-plakların temizlenmesi yöntemi. 

2- Karotis stentleme, Çoğunlukla kasıktan girim yapılarak karotis damarlarına ulaşılmakta, darlıktan sonrasına koruyucu amaçlı şemsiye (filtre) yerleştirlmesini takiben darlık bölgesine stent (metal kafes) konulmaktadır. Yerleştirilen bu metal kafes damarın açıklığını sağlar. Bu yöntem ile tedavi sonrasında hastalara kan sulandırıcı ilaçlar kullanması önerilir.

Sonuç olarak, karotis darlığı kalp hastalığı, tansiyon ve şeker hastalığı gibi hastalıklar ile birlikte görülebilecek, inmeye neden olabilen önemli bir hastalıktır. Darlığın derecesine göre farklı tedavi yöntemleri kullanılabilir. 

Bu yazı Boyun Şah Damarı (Karotis) Darlığı ilk olarak şu sitede yayınlanmıştır.
Kafanızdaki Sorulara Cevap Veren Blog Yazının kaynağı bu sitededir.