Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views : Ad Clicks :Ad Views :
Ekmeğimizle Oynamayın :)

Sitenin içeriğini görmek istiyorsanız Adblocker eklentisini devre dışı bırakın. Aksi taktirde sitenin içeriğini göremeyeceksiniz.neyapmaklazim.com

img

Romatoloji Bölümüne Hangi Hastalar Başvurmalıdır?

Malûm bir yaşa ulaşmış hastaların hikayesi alındığında, geçmişte ya da artık romatizması olmayan parmakla sayılacak kadar azdır. Hakikaten de usta oyuncu Kemal Sunal’ın o ünlü sinemasında olduğu üzere birçok yağmur yağmasını eklemlerinin ağrımasından bilebilmektedir. Birçok hastaya nazaran eklemlerinin rastgele birisi bir kez ağrıdıysa katiyen romatizması vardır. Romatoloji eksperlerinin gözünden görülen pencere ise büsbütün sairdir. Romatologlar, romatizmal rahatsızlıkları kabaca ikiye ayırmaktadır. Birincisi ve bizi asıl olarak ilgilendiren hastalık inflamatuvar (iltihaplı) romatizmal rahatsızlıklardır. İkincisi ve daha sık görüleni ise non-inflamatuvar (iltihaplı olmayan) romatizmal rahatsızlıklardır. Bu metinde öncelikli olarak iltihaplı ve iltihapsız romaztimal rahatsızlıkları birbirinden ayırabilmek için değerli ipuçlarından bahsedilecektir. Daha sonra her bir romatizmal hastalık için hastalar tarafından bilinmesi gereken müracaat şikâyetleri üzerinde durulacaktır.

Romatizmal rahatsızlıkların bir numara ve en değerli başlangıç şikâyeti ağrısıdır (artralji). Bu eklemlerin üzerinde olabileceği üzere eklemlerin muhitinde de olabilmekte ve vücudun farklı yanlarına gerçek yansıyabilmektedir (örneğin bel ağrısının kalçada hissedilmesi gibi). Eklem ağrısı tek başına kıymetli bir şikâyet olmakla birlikte romatoloji mütehassısları açısından iltihaplı romatizma denilebilmesi için kimi ek bulgulara gereksinimi vardır. Bunlar eklemin şişmesi, eklem üzerinde kızarıklık görülmesi, eklemin sıcak olması ve eklem hareketlerini tam olarak mekanına getirememesidir (fonksiyon kaybı). Eklem şişliği el parmak eklemlerinde, el bileğinin üzerinde, dirsekte, dizde, ayak bileğinde ve ayak tarak kemikleri üzerinde daha rahat görülür. Yeniden eklem üzerindeki ısı artışı da yukarıda sayılan eklemlerin üzerine elimizle dokunduğumuzda, şişlik olmayan gayrı bir eklem yüzeyiyle karşılaştırıldığında sıcaklığın artmış olmasıyla anlaşılabilinir. Eklem üzerindeki kızarıklık çok kıymetli bir bulgudur ve aksi ispat edilene kadar romatolojik açıdan acil olan mikrobik eklem iltihaplanması (septik artrit) düşündürür. Eklemlerin işlevlerini alanına getirememe diz ve kalça üzere büyük eklemlerde ileride protez takılmasına gidebilecek kadar hasara neden olabilir. Sonuç olarak bir eklemde ile birlikte mahsusen şişlik de varsa bu eklemin iltihaplandığı sonucuna ulaşılabilir ve bu hastaların mutlak surette bir romatoloji mütehassısına başvurması gerekir. Bu iltihaplanma kısa müddetli (akut) olabileceği üzere haftalar, aylar velev yıllarca devam edebilen (kronik) bir durum da alabilir. Bu nedenle eklem şikâyetinin vadesi de romatoloji mütehassısı tarafından kesinlikle öğrenilmesi gereken bir sorudur.

Ankilozan Spondilit: İltihaplı omurga romatizması olarak da isimlendirilebilecek bu hastalık toplulukta yaklaşık %0.5-1 sıklıkla görülmektedir. Bilhassa genç yaştaki bireyleri etkilemesi nedeniyle kıymetlidir. Ailede omurga romatizması nedeniyle bel-boyunda yamulma hikayesi olması değerli bir bulgudur. Gelişmiş memleketlerde dahi tanı konulması 6-8 yıl alabilmektedir. Bu nedenle şikâyetlerin erken devirde tanınması mahsusen kıymetlidir. Hastanın en kıymetli şikâyeti bel ağrısıdır. 45 yaşından küçük bireylerde, münhasıran 25-30 yaşındaki insanlarda, 3 aydan uzun müddet devam eden, sinsi başlangıçlı, gece bel ağrısı nedeniyle uyandıran, sabahları bel-kalçada tutukluk-katılık hissi oluşturan ve hareket etmekle bir arada devir içerisinde azalan bel ağrısı olan her hasta en az bir kere romatoloji bilirkişisi tarafından görülmelidir.

Romatoid Artrit: Yukarıda tanım edilen iltihaplı eklem romatizması bilhassa romatoid artrit için muteberdir. Bu hastalık da toplulukta %0.5-1 sıklıkla görülmektedir. Hatunlarda erkeklere nazaran daha sıktır. Her yaşta ortaya çıkabileceği üzere umumide 40-50 yaşlarında başlaması daha sıktır. Asıl şikâyetler el parmaklarının 2. boğumundan başlamak üzere, el eklemleri, el bileği, dirsek, omuz, kalça, diz, ayak bileği ve ayak tarak kemiklerinde ağrı, şişlik ve ısı artışının olmasıdır. Romatoid artritte eklem şişliği uzun periyodiktir, umumide tedavi edilmezse aylar ve yıllar boyunca devam edip kalıcı hasara neden olmaktadır. Bu eklemlerden rastgele birisinin şişmesi durumunda kesinlikle romatoloji bilirkişisine başvurulmalıdır. Romatoloji testleri olarak isimlendirilen ve sıhhat ocakları dâhil birçok merkezde yapılabilen romatoid faktör romatoid artritin bir belirtecidir. Gelgelelim romatoid faktör ile ilgili şu malumat kesinlikle bilinmelidir. Romatoid faktör romatoid artrit hastalarının %60-80’inde müspettir (yani her romatoid artrit hastasında müspet olmaz) ve romatoid faktör, romatoid artrit dışında birtakım başka hastalıklarda ve velev ileri yaştaki hastalarda altta yatan bir hastalık olmadan da olumlu olabilir. Bu nedenle yalnızca romatoid faktöre bakarak bir hastada karar verilemez. En değerli müracaat nedeni eklem şişliğidir.

Psöriatik artrit (Sedef artriti): Psöriatik artrit yahut sedef artriti, deride bulunan sedef döküntüleriyle birlikte romatoid artrite benzeri halde eklem ağrı ve şişliğinin bulunmasına denir. Romatoid artritten farklı olarak elin en uç kısmındaki 1. boğumu da etkilenebilir ve ankilozan spondilite benzeri halde iltihaplı bel romatizması görülebilir. Bilhassa diz, dirsek muhiti olmak üzere gövdede yahut saçlı deride sedef döküntüleri bulunabilir. Birçok devir sedef döküntüleri eklem şikayetlerinde yıllarca evvel ortaya çıkmaktadır. Bazen genital ortam üzere bilinmeyen bölgelerde de bu döküntüler olur. Tırnakta sararma ve kırılma üzere değişiklikler de sedefe bağlı gelişebilir.

Gut: Gut marazı (zengin marazı da denir) daha çok ileri yaşta erkeklerde görülen, toplulukta görülme sıklığı romatoid artrit ve ankilozan spondilitten daha ziyade olan bir hastalıktır. Hastalık başlangıcında bilhassa ayak başparmağında, aniden başlayan, önemli ağrılı (akrep sokmuş gibi), çarşaf ile temas etse dahi ağrıyan, üzerinde kızarıklığın da eşlik ettiği, 1-2 haftada uygunlaşan eklem şişliği olur. Bu eklem şişlikleri ataklar formunda gelir, birinci ataktan sonra 2. atağın gelmesi yıllar alabilir lakin hengam içerisinde ataklar arasındaki müddet kısalır. Başka eklemlere örneğin ayak bileği, diz, el eklemleri ve dirsekte de eklem şişlikleri olmaya başlar. Kandaki ürik asit ölçüsü ile gut marazı arasında bağlantı vardır. Ürik asit yüksekliği proteinli azıklar ile beslenmekle bağlantılıdır. Bu nedenle et ve et eserleri, havyar, bira üzere yiyecek ve içecekler ile gut marazı tetiklenebilir.

Behçet Illeti: Türk cildiye tabibi Behçet Us’un ismiyle tıp literatüründe taraf alan Behçet marazı ağız içerisinde tekrar eden aftlar (1-2 haftada güzelleşen, lisan, dudak iç kısmında olan ağrılı yaralar), genital yerde ağız içerisindekine emsal yaralar (iz bırakabilen, daha uzun periyodik ve daha ağrılı), beğenilen üveit (görmede bulanıklaşma, batma, al ), eritema nodozum (diz altında deride para büyüklüğünde ağrılı, al renkli, deriden kabarık yaralar), diz ve ayak bileğinde daha bariz eklem ağrı ve şişliği ile karakterize bir hastalıktır. Behçet marazı genç erişkinleri, ortalama yaş 25, etkilemektedir. Behçet illetinde ağız içerisindeki aftlar neredeyse tüm hastalarda görülmektedir. Lakin ağız içerisindeki aftlar altta yatan bir hastalık olmaksızın da toplulukta yaygın olarak bulunmaktadır. Aft ile birlikte vesair bulgulardan bir yahut birkaçı olan hastalar romatoloji eksperine başvurmalıdır.

Ailesel Akdeniz ateşi (FMF): Çocukluk çağında başlayabildiği üzere erişkin yaşta da başlangıç gösteren genetik geçişli bir hastalıktır. 1. yahut 2. radde akrabalarda bu illetin bulunması sıktır. Illetin en değerli bulgusu ataklar halinde görülmesidir. Atakların arası 1-2 haftadan 1-2 yıla kadar uzayabilir. Karın ağrısı en değerli bulgularından birisidir, umumide 1-3 gün sürer, mahsusen birinci gün çok sarihtir, hasta karın ağrısından ötürü yatağa yatar, karında sertleşme olur, bazen bacaklarını karnına çekerek iki büklüm oturmak ağrıda azalmaya neden olduğu için hastalar bu halde yatarlar. Beraberinde üşüme-titremenin eşlik ettiği (sıtma tutmuş gibi) ateş görülür, ölçüldüğünde 39 noktaya kadar ateş yükselebilir, kimi hastalarda diz ve ayak bileğinde üzerinde kızarıklığın da eşlik edebileceği ağrı ve şişlik olabilir. Birtakım hastalarda da karın ağrısına benzeri biçimde göğüs ağrısı olabilir. Ailesel geçişli bir hastalık olması nedeniyle genetik inceleme yapılabilmektedir. Tedavisiz hastaların bir kısmında böbrek yetmezliği gelişebileceği unutulmamalıdır.

Vaskülitler: Toplulukta görülme sıklığı öbür romatizmal rahatsızlıklara nazaran çok daha az olan ama iç organ tutulumu yaparak kalıcı hasar ve velev organ yetmezliğine neden olabilecek kıymetli rahatsızlıklar topluluğudur. Vaskülit damar iltihaplanması demektir. Tutulan damar boyutuna nazaran büyük damarlar (dev hücreli arterit, Takayasu arteriti), orta kademeli damarlar (poliarteritis nodoza) ve küçük damarlar (Wegener granülomatozis, Churg-Strauss sendromu, mikroskopik polianjitis, Henoch Schönlein purpurası) etkilenebilir. Bu illetlerin her birisi nispeten nadir hastalıklardır ve bulguları hastalar tarafından romatizmal rahatsızlıklarla ekseriyetle ilişkilendirilmez. Bu nedenle hastanın başvurduğu bir sair hekim (dahiliye tabibi, cildiye tabibi gibi) tarafından romatoloji tabibine yönlendirilmektedir.

Bağ Dokusu Illetleri: Sistemik lupus eritematozus, skleroderma ve sjögren sendromu en sık bağ dokusu hastalıklarıdır. Sistemik lupus eritematozus genç hatunların illetidir. Halsizlik ve yorgunluğun yanı sıra burun etrafında yüzde al döküntü, güneşten rahatsızlık duyma, ağız içerisinde ağrısız yaralar, önemli saç dökülmesi, soğukta el parmaklarında evvel beyazlaşma sonra morarmanın eşlik ettiği rayno illeti en sık bulgulardır. Bu illette iç organlardan başta böbrekler olmak üzere, kalp, akciğer, göz, dimağ etkilenebilmektedir. Skleroderma da hatunların illetidir gelgelelim daha ileri yaşta görülmektedir. El ve ayak cildinde evvel şişme daha sonra kalınlaşma olmaktadır. Vakit içerisinde rayno illetinin da ilerlemesiyle parmak ucunda yaralar çıkabilir. Yemek bölgeyken azıkların yemek borusuna takılması, nefes darlığı başka karşılaşılabilinecek bulgulardır. Sjögren sendromunda aylardır devam eden ağız ve göz kuruluğu olur. Sistemik lupus eritematozus ve skleroderma illetleri epey nadir hastalıklarken sjögren marazı orta ileri yaş bayanlarda %1 sıklığa kadar görülmektedir. Ağız kuruluğu aylarca devam etmektedir, değerli bir ağız kuruluğu nedeni olan diabetes mellitus (şeker hastalığı) bir hastada yoksa sjögren illetinin araştırılmasında yarar vardır. Hastalar tükürük ölçüsünün azlığından ötürü mütemadi içecek likit taşıma gereksiniminden bahsetmektedir. Göz kuruluğu da aylarca devam etmektedir. Hastalar gözünün içerisinde yabancı cisim hissi, kum kaçma hissinden yakınmaktadırlar ve ağlamak istediklerinde göz yaşları gelmemektedir. Umumide göz kuruluğu olan hastalarda göz yaşı damlaları verilerek daha ileri inceleme yapılmadığı görülmektedir. Meğer uzun müddetli göz kuruluğu olan hastaların en az bir kere romatoloji mütehassısı tarafından görülmesi gerekmektedir.

E-Bülten

Yeni Tecrübe Makalelerinden Anında Haberiniz Olsun.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yapışkan kenar çubuğunu etkinleştirmek için bu div yüksekliği gerekli